Bạn Đang ở đây: Văn Khang Thư Quán Ức Trai Sưu Tầm THỜI ĐỂU CÁNG

Tổng Hội Chiến Tranh Chính Trị

THỜI ĐỂU CÁNG

In PDF.


Suốt mấy ngàn năm, chiếc đòn gánh là công cụ thân thiết của người dân Việt. Đôi quang gánh của Mẹ, Chiếc đòn xóc hai bó lúa nặng trỉu của Cha…trở thành biểu tượng “Công Cha nghĩa Mẹ thiêng liêng".
Làm đòn gánh, đòn xóc, thường chọn cây tre đường kính 8-10 phân, không bị côn trùng đục thân, lấy đoạn gốc. Đòn gánh dài thì 9 đốt, trung bình 7 đốt. Dân có tục kiêng đòn gánh có đốt chẵn, cho rằng không có lộc khi buôn bán. Về góc độ số học, nếu đòn gánh có số đốt lẻ, đốt giữa đòn sẽ chia đôi số đốt còn lại ở 2 đầu bằng nhau, tạo thăng bằng. Về góc độ vật lý, " 2 mắt" của đốt giữa luôn nằm ngoài bờ vai. Phần đặt lên vai không có mắt nhánh tre, gây độ rắn, dẻo, không đồng nhất, khiến lực ép phân bố không đều, làm đau vai. Đồng thời, tránh điều kiêng kỵ là “mắt đòn gánh” bị che.. Đòn gánh không được vênh, bởi lực nghiến, vặn gây đau vai, mặt khác, liên tưởng đến phận đời chênh vênh.
Công cụ lao động đa dạng được chế tạo cho từng công dụng cụ thể như Giáo để đâm. Gậy để phan. Dao để chém chặt. Rìu để bửa. Roi để quất…

Vậy mà có những biến tướng thiệt đau lòng. Một số Học giả về từ vựng tiếng Việt, đã truy nguyên hai từ “đểu cáng”:

“Ngày xưa mỗi khi đi đâu, chưa có xe cộ sẵn như bây giờ, phải thuê người cáng, nhất là người có tuổi, người ốm. Hàng hóa, đồ đạc phải thuê người gánh. Người cáng thuê, người ta gọi là “Cáng”. Người gánh thuê, người ta gọi là “Đểu”. Mỗi khi cần, ra đầu đường, góc chợ, nơi tập trung những người làm nghề đó, gọi “Cho một Đểu, hai Cáng nhé!” và thế là có ba người te tái chạy vào, hai người vác theo một cái cáng, một người mang theo đòn gánh. Khi sự ăn chia tiền công không đều, hoặc có việc không vừa ý với nhau, xảy ra chửi bới, đánh lộn... Và thế là có câu “Đối xử với nhau như cái bọn Đểu Cáng!”. Hoặc giới cáng, gánh thuê ăn cắp, moi ruột hàng hóa, hoặc thù vặt làm hỏng hàng...đều bị chửi " Gian manh như bọn Đểu Cáng".

Dần dà, Đểu cáng trở thành Tính từ. Tình yêu đểu cáng. Quan lại đểu cáng, tham ô, ăn bẩn. Trí thức đểu cáng, bịp bợm, gian manh. Đại gia đểu cáng, lừa đảo, lật lọng…
Cộng sinh hình thành Thời đại Đểu:  Bằng đểu, Phí BOT đểu do Trạm đặt vị trí Đểu, Phí Môi trường đểu do mượn danh để gom về xài đểu, Dự án đầu tư đểu....

Không phải cộng đồng ngẩu nhiên chịu nhân họa này. Gánh nặng sinh kế bị gia trọng, do nền văn hiến không được gìn giữ để kế thừa liền mạch. Đôi vai gầy guộc của những người Mẹ Việt Nam đã và đang tiếp tục bị ép, nghiến, dằn xéo...bởi quyền lực vô luân, tri thức vón cục và tư bản man dã.



Fb Nguyen Luong Thinh