Bạn Đang ở đây: Văn Khang Thư Quán Văn Khố Ức Trai Vườn Thơ Ức Trai PHAN KHÔI (潘魁, 1887-1959)

Tổng Hội Chiến Tranh Chính Trị

PHAN KHÔI (潘魁, 1887-1959)

In PDF.

“Đi kháng chiến, đuổi thực dân, tội phản động về cùng chín suối
Đón văn minh, khai dân trí, gương duy tân ở với trời xanh! ”
Phan Nam Sinh



Tìm hiểu nhà báo Phan khôi
Mò kim đáy biển, lên trời lấy sao.
Là người” đầu sỏ” phong trào
Nhân Văn- Giai Phẩm nên bao nhiêu điều
Liên quan đã bị thủ tiêu
Mộ phần chẳng biết lạc xiêu phương trời!

                           *
Phan Khôi vốn là người xứ Quảng (Bảo An-Điện Bàn-Quảng Nam)
Thân phụ ông : Phó bảng Phan Trân
Từ quan vì tận thâm tâm ( tri phủ Điện Khánh)
Khinh bỉ công sứ bất nhân lộng hành!



Thân mẫu: con Hà thành Tổng Đốc (Hoàng Diệu)
Giặc chiếm thành, thất lộc năm xưa (1882)
Truyền thống gia tộc kế thừa
Ảnh hưởng Nho học lại vừa Thái Tây.
Mười chín, đỗ Tú tài chữ Hán
Ra Hà thành nhập bạn Đông Kinh ( Đông Kinh Nghĩa Thục 1907)
Tư tưởng các cụ Châu Trinh,
Bội Châu... soi rọi giúp mình về sau.



Ông cổ vũ phong trào Thơ Mới
Vượt ra ngoài khuôn thói cũ xưa
“ Tình Già”... lớp trẻ say sưa ( Phụ nữ tân văn số ra ngày 10.3.1932.)
Tạo nên ảnh hưởng không ngờ về sau

Gây hứng khởi biết bao thi sĩ
Như thổi luồng sinh khí vào thơ
Cho nên mãi đến tận bây giờ
Khu rừng Thơ Mới vô bờ bông hoa.



Ông cũng còn một nhà tư tưởng
Chịu khá nhiều ảnh hưởng Âu Tây
Nam nữ bình đẳng sau này
Thua ông cả một chặng dài thời gian.



Còn là nhà Việt Nam ngữ học
Thể “ nhàn đàm” bạn đọc hoan nghênh
Trong nghề làm báo của mình
Ông tranh luận chẳng vị tình một ai.



Vì đông con miệt mài cơm áo (hai vợ, 10 con)
Mấy mươi năm xông xáo Bắc-Nam
Biệt danh “ ngự sử văn đàn”
Đối thoại học giới Bắc-Nam chẳng nề.



Chính sách Pháp ông chê sát ván
Với tham quan phê phán thẳng tay
“ Trung ngôn nghịch nhỉ ” xưa nay
Vì lời nói thẳng họa tai vào mình.



Được vào trường Đông kinh học việc
Tham gia viết Đăng Cổ thời này (Đăng Cổ tùng báo, Hà Nội 1907))
Thấy nguy Pháp đã ra tay
Lệnh đóng cửa báo, dẹp ngay nhà trường (tháng 11-1907)

Ông phải vội tìm đường ẩn náu
Trở về quê tranh đấu (với) đồng bào
Chống sưu, chống thuế phong trào ( Trung Kỳ dân biến 1908)
Bị tù đến bảy năm sau mới về. (1914)



Ra tù xong, ông đi Hà Nội
Viết Nam Phong, rồi chuyện bất bình
Với ông chủ nhiệm Phạm Quỳnh
Vô viết Lục Tỉnh Tân Văn Sài Gòn.
Trần Chánh Chiếu (1867-1919) thời còn chủ bút
Với chủ trương “công cuộc Minh Tân”
“ Tác minh đức, tác tân dân”
Nghĩa: Đức thêm Sáng, người Dân Mới là!



Người Pháp đánh hơi ra liền ép
Vội vàng rút giấy phép... Tân Văn (Lục Tỉnh T.V.)
Ông ra Hà Nội kiếm ăn (1920)
Cho tờ Thực Nghiệp, Hữu Thanh...nhưng rồi

Báo đóng cửa, đến hồi trở lại
Đầu quân báo Bạn gái Tân Văn... ( Phụ Nữ T.V.Sài Gòn,1928)
Thần Chung, chẳng được bao năm
Di chuyển xoèn xoẹt nhọc nhằn biết bao!

Đời ông kể xiết sao lận đận
Của con người số phận không hên
Báo lại đóng cửa cho nên
Ông ra Hà Nội viết trên Thời Đàm.(Phụ nữ Th Đ,1931)



Cứ vô ra Sài Gòn - Hà Nội
Như chiếc thoi, lặn lội cất công
Sự nghiệp báo chí của ông
Con tằm dẫu thác tơ lòng còn mang.



Vào Huế, tờ Tràng An cọng tác (1936)
Rồi chính mình gánh vác Sông Hương
Lần đầu tự lực đảm đương ( 1-8-1936)
Gia đình chung sức khuyếch trương báo nầy.



Non 8 tháng, sang tay kẻ khác (27-3-1937)
Phan Đăng Lưu cùng các bạn ông
Sông Hương Tục bản làm xong (19-6-1937 )
Nhiệm vụ Cách mạng giao trong thời này. (1945)



Vô Sài gòn làm thầy dạy học
Viết văn để tiếp tục mưu sinh
45, chính phủ Việt Minh
Được Hồ Chủ tịch đích danh cho mời



Lúc Tổ quốc gặp thời nguy biến
Ông đã theo kháng chiến 9 năm
Văn hóa phục vụ nhân dân
Như bao nghệ sĩ nghệ nhân cùng thời.



Lúc hòa bình đến hồi lập lại (1954)
Ông trở về sống tại thủ đô ( Hà Nội)
Cuối cùng ông đã dính vô (1956 -58)
Nhân Văn - Giai phẩm. Ô hô đời tàn!



Ông bị cấm hết đàng viết lách
Thuở nhà Tần đốt sách chôn nho
Dưới thời đại của cụ Hồ
Đòi hỏi Dân Chủ - Tự Do...chôn mình!



Nguyễn Văn Linh thật tình chí lý: (Tổng bí thư đảng CSVN)
Hãy cứu mình chớ ỷ vào ai
Trời xa lại chẳng có tai
Dù kêu khản cổ cũng hoài công thôi!



Cụ Phan Khôi qua đời lặng lẽ (1959)
Vụ Nhân Văn mới mẻ biết bao
Cường quyền đang để mắt vào
Vợ con chẳng dám khóc gào huống chi!



Ông đã chết bởi vì ganh ghét
Những trí thức trước hết phải quỳ
Trước lòng thù hận ngu si
Mặc cảm ít học trước khi gặp thời.



Hãy nhìn lại những người lãnh đạo
Từ ông Hồ đến lão Trường Chinh
Duẩn, Đồng,Thọ,Thắng, Lành*,Trinh....(*Tố Hữu)
Mấy ai học hết chương trình phổ thông?



Nên bọn họ trong lòng căm tức
Kẻ học cao trí thức thành danh
Đến lúc có dịp phải hành
Không tội hóa có, nhỏ thành tội to.



Trong Việt sử đem so cũng thấy
Cụ Ức Trai chuyện ấy giống y
Cái án tam tộc tru di
Vì tội bác học nên chi phải trừ!



Dù trăm năm ai người chẳng chết
Nhưng chết đâu đã hết mọi điều
Tiếng tốt để hậu thế nêu
Tiếng ác thiên hạ sẽ bêu rếu hoài./.



2013
Nguyễn Hữu Tư