Bạn Đang ở đây: Đặc San Ức Trai Mùa Xuân, Niềm Nhớ Khôn Nguôi

Tổng Hội Chiến Tranh Chính Trị

Mùa Xuân, Niềm Nhớ Khôn Nguôi

In PDF.

Không khí Tết đã rộn ràng ở Little Sài Gòn từ tuần trước. Chợ hoa đã có ở khắp các góc phố thương mại, đặc biệt là ở khu đậu xe trước Phước Lộc Thọ. Đa số là những chậu hoa lan, hoa cúc. Tôi vẫn thích những cành hoa đào. Nó gợi lại trong tôi nhiều kỷ niệm thuở còn thơ khi còn ở ngoài Bắc.



 

Cố trung tá Nguyễn Quang Hưng, TMT/ĐH/CTCT/ĐL,
 phu quân của nhà văn Bích Huyền


Nhớ nhất là chợ hoa đường Nguyễn Huệ, hấp dẫn tôi thời thiếu nữ đầy thơ mộng…


“Khi tóc mùa xuân buông dài trước cửa
Khi nắng chiêm bao khẽ chớp hàng mi
Khi những con thuyền chở mộng ra đi…”

(Đinh Hùng)

Xôn xao lắm mỗi lần Tết đến. Rất náo nức được đi chợ hoa. Nếu được đi dạo Tết cùng anh chị em, hoặc cùng các bạn là cả một niềm vui rộn rã. So với hoa ở xứ Mỹ này thì hoa Sàigon ngày ấy làm sao bằng, nhưng trong tôi vẫn thiết tha hoa ngày cũ. Nó tự nhiên, tươi mát. Nhất là hoa cúc. Những chậu cúc bao giờ cũng chiếm nhiều vị trí và hình như ai cũng mua vì giá phải chăng.
Ngày xưa cố nhân của tôi yêu hoa cúc trắng, nhất là những bông cúc tự mọc sau vườn nhà, tươi tắn vươn lên trong khí hậu mát rượi của Đà Lạt vào thu.


Những ngày hạnh phúc sao ngắn ngủi. Cố nhân đã xa rồi, mãi mãi… kể từ tháng 4-1975 khi di tản về Saigon.  Trên bàn thờ anh suốt bao nhiêu năm nay, tôi vẫn trưng hoa cúc trắng. Chỉ còn một mình tôi và con. Khi anh ra đi, con mới một tháng tuổi. Khi anh qua đời trong trại tù, con chưa đầy năm tuổi.


Ai sẽ thay anh chăm sóc tôi trong suốt thu đông còn lại của cuộc đời? Đôi khi tôi chạnh lòng nghĩ rồi lại ngậm ngùi…
Hoa cúc là loài hoa  hình như được các thi nhân nhắc nhở đến nhiều nhất.


“Một thời áo trắng yêu hoa cúc
Câu thơ em viết chỉ riêng mình
Mà riêng …ai đó thôi, được đọc
Tiếng chim trời tròn như giọt mực xanh”


Cúc không nhiều cành hoa chen lá, mơn mởn như mai như đào. Cúc không mảnh mai quý phái như lan, như quỳnh. Nhưng cúc là hoa của tình bạn, là tượng trưng cho sự tương kính như tân. Cúc cũng là hoa của tình yêu thủy chung duy nhất.
“Hoàng cúc… hoàng cúc


Có phải vì em mang tên một loài hoa chung thủy
Nên đã chờ đợi anh hết tuổi thanh xuân”


Cúc tàn, người yêu hoa giữ lại hoa để ấp ủ trong hương trà tinh khiết.


“Chiêu như thanh ty mộ như tuyết”, mái tóc buổi sáng như tơ xanh, chiều đã thành tuyết trắng. Hai câu thơ như gói trọn cả một kiếp người. Cuộc đời ngắn ngủi như một giấc chiêm bao và cả rừng hoa muôn màu sắc kia cũng ở ngoài lẽ sống vô thường, sớm nở tối tàn.


Những đêm Giao Thừa xưa cùng anh chị em đến Lăng Ông đi hái lộc. Gặp gỡ nhiều người quen ở những nơi hội hè ấy, là  niềm vui ngày Tết. Tôi vẫn còn rất trẻ con khi được mặc chiếc áo dài mới dù thời gian đó đã là nữ sinh Đệ nhị cấp.


Cái điệp khúc chợ hoa, năm nào cũng trở lại nhưng không nhàm chán. Có phải chăng vì xuân mới nên lòng người cũng mới. Ngắm nhìn hoa bao giờ cũng cảm nhận được nét tươi tắn của mùa xuân, cái quyến rũ của màu sắc, cái ngất ngây của hương. Tất cả làm nên cái đẹp của mùa xuân mới.


Trở về những mùa xuân xa hơn nữa ở miền Bắc, những mùa xuân quê nhà thời thanh bình, còn bé tý xíu mà vẫn còn nhớ cây mơ, cây mận, gốc mai, gốc đào trong vườn nhà. Cùng anh chị em theo mẹ đi chúc Tết bà ngoại. Bà ngoại tôi là một người đàn bà Việt Nam tài giỏi tuyệt vời. Ông ngoại mất sớm, khi bà còn rất trẻ. Một mình bà quán xuyến tài sản gia đình nhà chồng với ruộng đất thẳng cánh cò bay tại làng Duyên Phúc, tỉnh Thái Bình. Dân làng rất kính nể bà ngoại vì bà thường hay đóng góp xây dựng chùa chiền, giúp đỡ dân nghèo. Nghe kể rằng mỗi lần lễ lạc trong làng, bà được mời đến đình làng tham dự. Bà tôi rất sang trọng, ngồi trên chiếc kiệu của chức sắc làng đón tới dự. Bà còn được đúc tượng nữa.


Bà ngoại lèo lái gia đình, các con được đi học nên người. Cũng may bà ngoại mất trước khi có Việt Minh, nếu không chắc chắn bà
ngoại sẽ bị Việt Cộng đấu tố trong phong trào Cải Cách Ruộng Đất.


Lớn hơn một chút, là tản cư - gọi là “vào thành”. Thân phụ tôi làm Trưởng ty Giáo Dục Gia Lâm-Bắc Ninh. Ở Bắc Ninh, Hà Nội những ngày giáp Tết theo mẹ đi chợ hoa, thấy mẹ cứ tần ngần không muốn rời cành đào nhỏ bé lác đác vài bông hoa nhưng rất nhiều nụ hàm tiếu. Đắt quá, làm sao có tiền mua?


Miền Nam chỉ có hoa mai. Cho nên sau này ở Đà Lạt, bao giờ tôi cũng chọn một cành đào đẹp nhất gửi về  nhà ở Sài Gòn . Mẹ tôi đã mua một lọ độc bình bằng gốm trang trọng đặt cành đào nơi phòng khách.


Mùa xuân, cả thành phố Đà Lạt như được khoác một chiếc áo hoa màu hồng của hoa đào bên cạnh màu hồng trên đôi gò má thiếu nữ đương thì.


Nhìn xuân đến trên những cây anh đào, lòng tôi không khỏi bùi ngùi  nhớ một câu chuyện cũ…


“Thôi Hộ đời Đường đi học thi. Trên đường về cố quận, gặp một nàng thiếu nữ tuyệt sắc dưới gốc hoa đào. Hỏi ra nàng mới mười lăm tuổi. Chàng hẹn mười năm sau sẽ trở lại cưới nàng. Mười xuân không thấy. Rồi mười lăm xuân, mười lăm lần hoa đào nở. Nàng vẫn chờ vẫn đợi dưới gốc cây xưa…


Năm nay đào lại nở
Đã hết tuổi xuân thì


Nàng rút trâm vạch vào gốc cây mấy dòng thơ lệ


Chàng hẹn mười năm chàng trở lại
Hoa đào nở rụng đã bao xuân
Gió xuân nhặt cánh đào tan tác
Lòng thiếp như hoa nở mấy lần
Tôi muốn ngừng ở đoạn tình buồn này.


Sang Mỹ, khi các con tôi có nhà riêng, điều trước tiên tôi trồng mấy cây đào để tìm lại những kỷ niệm thời xa xưa tại quê nhà.
Gần mười năm nay, vườn nhà tôi mùa xuân rực rỡ màu hoa. Đẹp đến nỗi các bạn đến chơi phải nói đùa: không phải đi Washington DC ngắm hoa anh đào nữa.


Những năm chợ hoa trên phố không có hoa đẹp, mọi người lại đến xin cắt một cành. Ai cũng ngạc nhiên tại sao tôi lại có thể trồng được một hàng cây đào như thế. Có khó gì đâu, khi tôi xin, cây mới cao chừng hai gang tay. Chỉ việc lấy cái xẻng nhỏ đào một lỗ đất không sâu vùi xuống.

Vì là đất mới còn nhiều màu mỡ nên cây lớn rất nhanh. Khoảng hai năm, những cây đào nở những bông hoa màu hồng, màu xác pháo đỏ. Cứ đúng hẹn vào dịp Tết hoa đào phơi phới đón Xuân sang. Tôi vui với …tác phẩm của mình.


Mỗi cây hoa trong vườn nhà là của một người cho. Đặng Trần Hoa báo Người Việt, anh Ngô Mạnh Thu đài VNCR, Tưởng Kim Xuyến, thính giả có lòng nhân ái của tôi và Quỳnh Lưu, sau này bà là mẹ vợ của Ecetera báo Việt Weekly …Và cây lựu, chậu quỳnh, cành dao, chậu lan cánh bướm…của chị Dung Lê Đình Điểu, chị Hồng Vũ Lan Nhi, người cùng sinh họat với tôi trong Diễn Đàn Trưng Vương và Thân Hữu do tôi phụ trách trên Việt Báo Online.     Mỗi khi ra vườn lại nhớ từng người thương quý. Có người đã đi xa thật là xa như anh Lê Đình Điểu, anh Ngô Mạnh Thu…


Những ngày mưa lất phất, nhìn qua cửa kính, một cánh hoa lay động trong mưa, gợi cho tôi bao ý nghĩ thanh tao, thơ mộng. Khu vườn nhà tôi đẹp từ cảnh lẫn tình.


Quanh tôi lúc nào cũng là kỷ niệm.


Tôi nhớ cách đây gần mười năm, tôi có thực hiện một chương trình thơ nhạc trên đài VOA, với chủ đề Hoa Trong Nhạc và Thơ.
Như thế này:


«Đã có một thời, không xa lắm đâu, hoa chỉ là vật phù phiếm. Cả nước chìm trong nghèo khó, lui về lạc hậu, ý nghĩa phù phiếm của hoa càng trở nên rõ rệt.»



Chỉ cần suy nghĩ như thế không thôi cũng đủ buồn rồi.



Đất nước chúng ta, trải bao cuộc tang thương, cay đắng đã có những lúc, người ta cảm thấy không có thì giờ, không còn cái quyền được nghĩ đến hoa nữa.


Chỉ khi thoát khỏi những khoảnh khắc khốn cùng đó, chúng ta mới thấm thía cái nỗi bất hạnh của một đời sống không dám nghĩ đến hoa. Phải dành cái khoản tiền nhỏ nhoi mua một bông hoa để mua một chút thực phẩm như củ khoai khúc sắn ăn cho đỡ đói lòng.


Ngay giờ phút này đây, còn nhiều người dân Việt Nam ở trong nước vẫn còn sống trong hoàn cảnh ấy.
(Thư người bạn viết từ Saigon cho biết anh rất buồn khi chung quanh anh người dân còn nghèo khổ nhếch nhác.
Hơn ba mươi năm rồi, đến bao giờ quê hương mới thoát khỏi hoàn cảnh khố khổ ấy?)
Hoa, tự nó, không có ý nghĩa gì. Ý nghĩa là do con người gán cho hoa.


Không phải vì người thấy đẹp mà hoa nở.
Hoa nở rồi người ta mới thấy đẹp mà yêu hoa.


Những người vợ tù đi thăm nuôi chồng trong trại tù cải tạo của người Cộng Sản nơi chốn rừng thẳm, có ai nhìn đâu mà hoa vẫn nở và tàn một mình thầm lặng. Tâm hồn trĩu nặng âu lo, làm sao nhìn thấy vẻ đẹp của những bông hoa dại mọc ven đường.
Nói như thế có nghĩa trong cuộc sống, đã có lúc người ta không dám nhìn nhìn đến cái đẹp nữa.
Đó là cách người ta chia xẻ đau thương. Âm thầm chia xẻ.


Hoa ơi, sao hoa buồn?
Má hồng hoen ố lệ hồng tuôn
Mờ đôi mắt sáng sầu che kín
Nhạt má đào tơ phiếm rũ mòn
Đời tạt gió sương tung tóc rối
Tình phai xuân cảm ủ tim non
Hồn tươi trăng sáng, đường muôn lối
Tội gì hoa héo hon?


Đọc bài thơ ấy của Tchya, một nhà thơ thời tiền chiến, chúng ta cũng không biết rõ ông đang nói với người hay nói với hoa? Đó là những lời an ủi hay than vãn? Nhưng điều chúng ta có thể cảm nhận được ngay là toàn thể bài thơ toát ra một nỗi buồn. Buồn nhưng đẹp.


Có phải chăng trong cái đẹp luôn ẩn chứa cái buồn hay ngược lại?


Vâng, trong đời sống, chẳng phải chỉ trong những thời kỳ bất hạnh, chúng ta mới không nghĩ đến hoa, nhớ đến hoa. Trong những ngày bình thường nhất, chúng ta cũng đôi lúc quên hẳn điều ấy.


May mắn thay, hoa vẫn còn đó, như một ân sủng của Thượng đế, như lời nhắc nhở dịu dàng: coi chừng chúng ta có thể đánh mất những nỗi vui nhỏ bé tràn đầy trong cõi trần gian mà con người thường coi là bể khổ này.
Hãy nhìn đời bằng ánh mắt thiện cảm, hãy học ở hoa cái đẹp để cư xử với nhau trong lặng lẽ, tử tế.


“Người từ quê cũ tới
Chắc biết nhiều chuyện cố hương?
Chỉ xin hỏi một điều thôi
-Hôm qua, ngoài song cửa
Bông mai lạnh lẽo đã nở chưa?”


Một bài thơ cổ đã viết như thế. Có bao nhiêu tâm sự, bao nhiêu nỗi nhớ thương, khắc khoải gói ghém trong câu hỏi đó, trong cái bông mai nhỏ bé nở hay chưa nở đó?Thơ văn và âm nhạc của chúng ta cũng tràn ngập hoa. Điều ấy chứng tỏ, dù cuộc sống của chúng ta có bị dập vùi nhiều nỗi, nhưng nhiều khi ân sủng của Thượng đế, chúng ta vẫn nhận được.
“Hoa trên muôn cây là môi tiếc thương đời
Trở lại trần gian nghe ngóng tin người”
Một thi sĩ của chúng ta đã chép như thế.


“Hoa nở để mà tàn
Trăng tròn để mà khuyết
Bèo hợp để mà tan
Người gần để ly biệt”


Xuân Diệu đã viết như thế.


“Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc
Em đi lấy chồng anh tiếc lắm thay”



Ca dao của chúng ta đã hát như thế.
Hoa đẹp và càng có vẻ đẹp hơn vì hoa mong manh, chóng tàn.
Có lẽ vì muốn cưỡng lại định luật thiên nhiên ấy nên con người đã chế ra hoa giả, hoa giấy. Thứ hoa không tàn, không héo nhưng có thể phai màu.


Hoa trong thơ và nhạc của chúng ta thì lúc nào cũng thơ mộng và lãng mạn và đẹp vĩnh cửu.
Hoàng Giác có “Mơ Hoa”. Phạm Duy có “Cành Hoa Trắng”. Dương Thiệu Tước có “Ngọc Lan”, có “Kiếp Hoa”. Đoàn Chuẩn Từ Linh có “Cánh Hoa Duyên Kiếp”, Phạm Anh Dũng có Dạ Quỳnh Hương.Và còn rất nhiều nữa những bài hát xưa và nay viết về hoa…


Có một điều đáng ghi nhận, là, dù là thơ hay nhạc, thi sĩ và nhạc sĩ của chúng ta, không phải chỉ coi hoa là một cái gì đó, gần gũi với đời người, mà hình như hoa đã hòa lẫn hoa với người.
Tiếp nhận ân sủng của Thượng đế như thế, chúng ta cho là hình thức tiếp nhận cao nhất vậy.”
Viết xong những dòng này thì nắng ban mai đã lên cao, tỏa sáng khu vườn ngoài cửa sổ. Những bông hoa đào thắm hơn lác đác, nở trên những cành cây trơ trụi lá.
Xuân đang trở về. Trong tôi bao ước mơ, mộng tưởng.
Và anh, sau một chuyến đi dài chắc cũng sắp về nhà…


Trong kho tàng ca dao của dân tộc Việt, có biết bao nhiêu câu thơ trữ tình đầy hoa và nhạc.


Trèo lên cây bưởi hái hoa
Bước xuống vườn cà hái nụ tầm xuân
Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc
Em đi lấy chồng rồi anh tiếc lắm thay


Mấy câu ca dao ấy như dắt chúng ta trở lại cái thuở quê hương còn đẹp như thần thoại. Hoa tầm xuân nở ra xanh biếc khắp mọi nơi. Tình là một bài thơ dù có kết thúc ở chỗ không biết đâu mà gỡ nhưng cũng không làm ai lo sợ. Người ta còn ước ao được sống trong đời như thế một lần.

 
Bích Huyền
Hồn anh như bông cỏ may
một chiều cả gió bám đầy áo em
(Bông Cỏ May, Nguyễn Bính)




Những sợi dây tơ hồng vấn vương ấy có thể leo mọc từ ca dao, qua thơ qua nhạc rồi cứ vươn dài ra buộc lấy người ta. Một dân tộc được sinh ra trong một cuộc tình dài như thế, đẹp như thế, sống với nhau bằng tình sâu nghĩa nặng như thế, mà sao cứ mãi lận đận?


Hoa tự ngàn xưa hoa đẹp. Hoa tô điểm cho đời những sắc màu tuyệt diệu. Hoa thay cho lời nói yêu thương.
Tôi chợt nhớ đến lời tỏ tình của anh dành cho tôi. Nước mắt tôi nhòa nhạt nhưng câu thơ vẫn rõ rệt vì tôi đã từng thuộc, từng yêu từ khi chưa …“gặp lại” anh.


Tâm hồn anh giống như tôi, giản dị, yêu những gì tự nhiên, trong sáng.


Tôi rất yêu  loài hoa cỏ dại. Mỗi lần bắt gặp những bông hoa nhỏ xíu màu vàng, màu lam tím tôi cứ bâng khuâng mãi. Hoa cỏ may đẹp, mong manh , óng ánh dưới ánh nắng mặt trời.


Tôi có một người bạn, anh cũng yêu loài hoa này và từng muốn đổi chữ “cả” thành chữ “lộng” nghe thơ hơn, mênh mang hơn.    Nhưng theo tôi, ông nhà thơ Nguyễn Bính đã được gọi là nhà thơ.


Chân quê thì chữ “cả” bỏ đi, câu thơ ấy sẽ là thơ…của anh (dành cho một người nào đó...).
Cũng có nhiều người gần gũi với hoa cỏ may như nhà thơ Xuân Quỳnh, tôi đã có lần đọc trên đài :


Cát vắng, sông đầy, cây ngẩn ngơ
Không gian xao xuyến chuyển sang mùa
Tên mình ai gọi sau vòm lá
Lối cũ em về nay đã thu
Màu trắng bay đi cùng với gió
Lòng như trời biếc lúc nguyên sơ
Đắng cay gửi lại bao mùa cũ
Thơ viết đôi dòng theo gió xa
Đặc San Ức Trai 2011

Khắp nẻo dâng đầy hoa cỏ may
Áo em sơ ý cỏ găm đầy
Lời yêu mỏng mảnh như màu khói
Ai biết lòng anh có đổi thay?



Tôi còn nhớ mãi khi Quỳnh Lưu cùng cộng tác với tôi trong một chương trình phát thanh cách đây đã mười lăm năm. Thấy nguyên một bài soạn chỉ nói về hoa cỏ may, Quỳnh Lưu…nản quá và cô nàng bỏ cả một buổi tối soạn thêm nhiều loài hoa khác.
Hoa bày tỏ tình yêu. Hoa thầm kín hẹn hò. Hoa thay lời bằng hữu. Hoa rực tươi ngày cưới. Hoa nhỏ lệ ngày tang. Hoa úa màu tình phụ. Hoa e ấp đợi chờ…


Ôi, làm sao đời sống con người  có thể thiếu những đóa hoa?




Bích Huyền
Cali, mùa xuân 2010